Przejdź do treści
  1. Start
  2. Kuchnia
  3. Wino madera

Wino madera: rodzaje, produkcja i zakupy na Maderze

Redakcja Poznaj Maderę, , 6 min czytania

Wino madera
Fot. H. Zell, CC BY-SA 3.0

Wino madera to wzmacniane wino z portugalskiej wyspy Madera na Atlantyku. Produkuje się je w stylach od wytrawnych po słodkie, a najłatwiej spróbować go w Funchal. Ten przewodnik opisuje rodzaje wina, sposób produkcji, degustacje i to, co warto przywieźć do domu.

Czym jest wino madera i skąd pochodzi?

Wino madera powstaje na wyspie Madera, leżącej na Atlantyku, nieco mniej niż 400 kilometrów na północ od Wysp Kanaryjskich. Wytwarza się je w wielu stylach, od wytrawnych, które pije się jako aperitif, po słodkie, podawane do deseru. Tańsze wino madera używa się też do gotowania, często doprawionego solą i pieprzem.

Tradycja winiarska wyspy sięga czasów wielkich odkryć, czyli około końca XV wieku. Madera była wtedy stałym portem dla statków płynących do Nowego Świata i Indii Wschodnich. Aby wino się nie psuło w czasie podróży, winiarze zaczęli dodawać do niego obojętny destylat winny. Okazało się, że wino wracające z długiej wyprawy smakowało inaczej, i ten styl stał się bardzo popularny.

Dziś wino madera ma wyraźny charakter, który wynika z sposobu dojrzewania i z łagodnego, wilgotnego klimatu wyspy. Jeśli chcesz najpierw poznać lokalne jedzenie, do którego pasują te wina, zajrzyj do przewodnika po jedzeniu na Maderze.

Jakie są rodzaje wina madera?

Główne style wina madera wynikają z użytego szczepu. Od najsłodszego do najbardziej wytrawnego ustawia się cztery białe szczepy, które dają nazwy wielu butelkom.

Szczep Miejsce w skali słodyczy Do czego najczęściej
Malvasia najsłodsza deser
Bual druga od słodkiego końca deser
Verdelho druga od wytrawnego końca między aperitifem a deserem
Sercial najbardziej wytrawny aperitif

Czerwony szczep Tinta Negra, znany także jako Negra Mole, stanowi około 85 procent produkcji wyspy. Na etykiecie często pojawia się obok określenia stylu, na przykład „Medium-Rich”. Wina wytrawne można pić samodzielnie, a słodkie pasują do deseru. Rodzaj słodyczy w butelce wskazuje zawsze nazwa szczepu lub styl podany na etykiecie.

Jak powstaje wino madera?

Początek produkcji przypomina zwykłe wina. Winogrona zbiera się, gniecie, tłoczy i fermentuje w stalowych zbiornikach lub dębowych beczkach. Różnica zaczyna się przy fermentacji. Bual i Malvasia, czyli szczepy na słodsze wina, fermentuje się razem ze skórkami, żeby więcej fenoli przeszło do płynu i zrównoważyło słodycz. Wina wytrawne z Sercial, Verdelho i Negra Mole oddziela się od skórek przed fermentacją.

Na określonym etapie fermentację przerywa się, dodając obojętny destylat winny. Dzięki temu w winie pozostaje cukier, a alkohol stabilizuje wino. Ten sposób wzmacniania wina przypomina to, co robi się przy porto.

Przy niektórych winach dawniej stosowano karmel, żeby ujednolicić barwę. Praktyka ta stopniowo zanika. Dobre wino madera nie potrzebuje sztucznego koloru, bo barwę i aromat nadaje mu przede wszystkim dojrzewanie.

Jak dojrzewa wino madera, czyli estufagem i canteiro?

Wino madera dojrzewa w wysokiej temperaturze, która ma naśladować długą podróż morską przez tropiki. Stosuje się dwie główne metody. Metoda estufagem używa sztucznego ciepła, żeby przyspieszyć dojrzewanie. Estufa oznacza po portugalsku cieplarnię lub piec. Tą metodą przygotowuje się zwykle młodsze wina, dojrzewające trzy i pięć lat.

Metoda canteiro korzysta wyłącznie z naturalnego ciepła magazynów z beczkami. Stosuje się ją do starszych i droższych win, takich jak colheita i frasqueira. Wina z canteiro dojrzewają wolno, przez wiele lat.

Te różnice przekładają się na trwałość. Wina madera przechowują się w butelce bardzo długo. Wina z metodą canteiro mogą przetrwać dziesięciolecia, a nawet stulecia, także po otwarciu. Dlatego butelka starsza od czytelnika nie musi oznaczać, że wino jest zepsute.

Jakie szczepy winogron rosną na Maderze?

Najważniejszym czerwonym szczepem jest Tinta Negra. Jest uznawany za podstawę większości produkcji i daje wina w różnych poziomach słodyczy. Białe szczepy to Malvasia, Bual, Verdelho i Sercial. Są one nazywane szlachetnymi, a ich nazwy wskazują styl wina.

Na wyspie pojawiają się też Terrantez, Bastardo i Moscatel, jednak są rzadkie. Terrantez przeżywa odrodzenie, bo prawie zniknął z wyspy. Obecnie wraca do uprawy.

Na sąsiedniej wyspie Porto Santo rosną Listrão i Caracol. Listrão, znany także jako Palomino Fino, był kiedyś używany przez kilka firm, w tym Blandy's. Caracol to rzadki szczep, którego wcześniej używano głównie do lokalnego wina stołowego. Dziś trafia także do win wzmacnianych.

Dlaczego uprawa winorośli na Maderze jest trudna?

Wyspa jest górzysta i wulkaniczna, więc winnice zakłada się na sztucznych tarasach z bazaltu. Te tarasy nazywa się poios. Podobne tarasy są w Dolinie Douro, skąd pochodzi porto. Latada to niskie pergole, na których prowadzi się winorośl, żeby podnieść liście nad ziemię. Chroni to przed grzybami i zgnilizną botrytis, które łatwo rozwijają się przy dużej wilgotności.

Klimat wyspy jest oceaniczny, z tropikalnymi wpływami. Najwięcej deszczu przypada na grudzień, średnio 135 milimetrów, a najmniej na lipiec, około 3,7 milimetra. Przez stromość terenu nie da się użyć maszyn do zbioru, więc uprawa jest kosztowna. Część dawnych winnic zamieniono na inne uprawy, a właściciele obawiają się dalszego kurczenia się areału.

Dla kupującego ma to praktyczny skutek. Wino madera jest produktem ręcznej pracy, a jego cena odzwierciedla ten wysiłek.

Gdzie spróbować wina madera w Funchal?

Funchal to stolica wyspy i najłatwiejsze miejsce, żeby poznać wino. Marki Cossart Gordon, założona w 1745 roku, i Blandy's, z 1811 roku, należą do najbardziej znanych nazw wina madera. Część winiarni w mieście oferuje degustacje, a ich godziny i zasady najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie winiarni Blandy's.

W centrum warto odwiedzić katedrę Sé, zbudowaną między 1493 a 1517 rokiem. Kościół Santa Clara ma znane azulejo. Przy Mercado dos Lavradores, na Rua Brigadeiro Oudinot, działa targ z owocami z całej wyspy. W pobliskich pastelariach można zjeść bolo do caco, czyli lokalny chlebek.

Na targu warto próbować owoców, ale uważać na sprzedawców, którzy mogą podać przejrzałe owoce w cenie świeżych. Targ bywa zatłoczony w deszczowe dni, dlatego lepiej przyjść rano.

Co kupić na Maderze jako pamiątkę?

Dla większości osób dobrym wyborem jest jedna butelka wytrawna i jedna słodka. Pierwsza sprawdzi się przed obiadem, druga do deseru. Starsze style, colheita lub frasqueira, są droższe i lepiej nadają się na prezent.

  • wytrawne wino z Sercial, do aperitifu,
  • wino z Verdelho lub Bual, dla osób lubiących łagodniejszy smak,
  • słodkie wino z Malvasia, do deseru,
  • colheita lub frasqueira, jako prezent dla miłośników wina,
  • butelka z metodą canteiro, jeśli zależy ci na długim dojrzewaniu.

Nie kupuj wina przeznaczonego do gotowania, jeśli chcesz pić je w kieliszku, bo bywa doprawione solą i pieprzem. Na etykiecie szukaj nazwy szczepu lub stylu. Wina madera produkuje się także poza wyspą, dlatego zwróć uwagę, czy etykieta wskazuje na wyspę Madera. Pozostałe smaki wyspy, na przykład poncha, najlepiej poznać na miejscu w barze.

Od czego zacząć planowanie degustacji?

Zacznij od wyboru stylu. Jeśli nie wiesz, czego chcesz, poproś o kieliszek od wytrawnego do słodkiego, żeby porównać smaki. Następnie sprawdź, która winiarnia w Funchal oferuje degustację i czy wymaga rezerwacji. Godziny i ceny zawsze potwierdź bezpośrednio, ponieważ mogą się zmieniać.

Dobrze połączyć degustację z wizytą na targu i zwiedzaniem centrum. Odległości w mieście nie są duże, więc spacer między katedrą, targiem i winiarnią zajmie niewiele czasu. Na Maderze zjesz też dania z rożna, a jeśli chcesz spróbować tego w restauracji, zajrzyj do opisu espetady.

Przed wyjazdem zapisz sobie, które wina chcesz kupić, i sprawdź przepisy dotyczące przewozu alkoholu w samolocie. Dzięki temu zakupy na wyspie będą prostsze.

Pytania przed wyprawą

Czy wino madera jest tylko słodkie?

Nie. Wina madera wytwarza się od wytrawnych, pitych jako aperitif, po słodkie, podawane do deseru. Rodzaj słodyczy wskazuje nazwa szczepu na etykiecie.

Które wino madera wybrać na prezent?

Dobrym wyborem jest colheita albo frasqueira, czyli starsze style, które dojrzewały metodą canteiro. Są droższe, ale dają wyraźniejszy smak.

Czy wino madera można pić po otwarciu butelki?

Tak. Wina z metodą canteiro mogą przetrwać po otwarciu bardzo długo, nawet dziesiątki lat. Wino przeznaczone do gotowania nie nadaje się do picia.

Gdzie w Funchal spróbować wina madera?

W wielu winiarniach w mieście. Godziny i zasady degustacji sprawdź na stronie wybranej winiarni.

Czym różni się wino madera od porto?

Oba wina są wzmacniane, ale madera dojrzewa w wysokiej temperaturze, a jej styl wynika z tropikalnego ciepła i szczepów z wyspy.

Wyślij znajomym: E-mail Facebook

Obok tego tekstu

Funchal: wycieczki i bilety link partnerski