Trekking na Maderze to przede wszystkim szlaki w górach środkowej części wyspy i wędrówki wzdłuż lewad, czyli kanałów doprowadzających wodę z deszczowej północy na suche południe. Najwyższym punktem archipelagu jest Pico Ruivo, 1861 metrów, a na jego szczyt prowadzą dwie trasy. Tekst porównuje szlaki pod względem długości, czasu i trudności oraz wyjaśnia, jak przygotować się na wysokości.
Trekking na Maderze: jakie szlaki wybrać?
Na Maderze szlaki dzielą się na dwie grupy: trasy na wysokie szczyty w środku wyspy i wędrówki po ścieżkach przy lewadach. Pierwsze wymagają kondycji i dobrej pogody, drugie zwykle są łagodniejsze. Wybierając trasę, sprawdź trzy rzeczy: długość, czas przejścia oraz to, czy szlak prowadzi po schodach albo stromych zboczach.
Dla wielu osób punktem wyjścia jest Pico Ruivo, najwyższy punkt archipelagu, położony na wysokości 1861 metrów. Wokół niego biegną oznaczone trasy z numerami PR, różniące się długością i trudnością. Trasy w górach są zwykle dłuższe i wymagają więcej czasu niż przejścia przy lewadach, dlatego w planie dnia warto zostawić zapas.
Jeśli chcesz najpierw zobaczyć wyspę w szerszym ujęciu, zacznij od przeglądu w tekście o atrakcjach Madery. Pomoże on ustalić, które miejsca leżą blisko siebie, zanim zaplanujesz dzień na górze. Stolica, Funchal, leży na południowym wybrzeżu wyspy, a stamtąd zaczyna się większość wycieczek w głąb lądu.
Dobrze jest też pamiętać, że Madera ma mikroklimaty na różnych wysokościach. Na dole może świecić słońce, a kilkaset metrów wyżej wędrówkę spowija mgła. Ten układ wpływa na wybór szlaku bardziej niż sama długość trasy.
Czym są lewady i dlaczego po nich się chodzi?
Lewady to kamienne lub betonowe kanały, które przenoszą wodę z gór i z deszczowej północy w stronę suchego południa. Dzięki nim kwiaty i uprawy mogą rosnąć przez cały rok. Budowę prowadzono w latach od 1461 do 1966, a dziś ich ścieżki serwisowe są popularnym miejscem wędrówek.
Ścieżki przy lewadach prowadzą zwykle równym terenem, co odróżnia je od szczytowych tras. Idzie się przez dwa różne ekosystemy, a w wielu miejscach widać gęsty las wawrzynowy. Ten las, wpisany na listę UNESCO, jest chroniony, dlatego obowiązuje zasada zostawiania wszystkiego w takim stanie, w jakim się go zastało.
Więcej o działaniu systemu kanałów i o wyborze konkretnej trasy znajdziesz w tekście o lewadach Madery. Osobną wędrówką wzdłuż kanału jest Levada das 25 Fontes, opisana w odrębnym przewodniku.
Lewady są też dobrym sposobem na poznanie wyspy od strony codziennego życia. Kanały wiją się wzdłuż zboczy, przecinają doliny i przechodzą przez wąskie przejścia, a po drodze pojawiają się wodospady i małe przystanki. Ten rodzaj szlaku sprawdza się, gdy chcesz wędrować kilka godzin bez długiego podchodzenia pod szczyt.
Które szlaki prowadzą na Pico Ruivo?
Na szczyt Pico Ruivo prowadzą tylko dwie trasy: PR1 i PR1.2. Pozostałe dwie, PR1.1 i PR1.3, zaczynają się przy schronisku pod szczytem i prowadzą w inne części wyspy. Szczyt jest dostępny wyłącznie pieszo.
| Szlak | Długość (km) | Czas (godziny) | Trudność | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| PR1 | 7 | 3,5 | umiarkowanie trudny | łączy Pico do Arieiro, Pico das Torres i Pico Ruivo |
| PR1.1 | 8,2 | około 3 | umiarkowanie trudny | zejście do wsi Ilha |
| PR1.2 | 2,8 w jedną stronę | około 1,5 w obie strony | umiarkowanie trudny | najkrótsza droga z Achada do Teixeira |
| PR1.3 | 11,2 | około 6 | umiarkowanie trudny | trasa do Encumeady, sprawdź status zamknięcia |
Do punktu startu trasy PR1.2 można dojechać samochodem. Trasy na szczyt są płatne, a cenę zależną od wieku wędrowca, oraz wiek, od którego zaczyna się opłatę, sprawdź na oficjalnej stronie obiektu.
Z samego szczytu widać zielone góry otaczające Curral das Freiras, doliny Ribeira Grande i São Jorge. Przy dobrej widoczności można zobaczyć także Porto Santo i wyspy Desertas. Wysokogórskie wrzosowiska i skalne formacje często wystają ponad chmury, co daje wrażenie patrzenia na wyspę z góry.
Najwyższy szczyt wyspy jest opisany osobno w tekście o Pico Ruivo, gdzie znajdziesz dalsze szczegóły wejścia.
Jak przebiega trasa PR1 z Pico do Arieiro?
Trasa PR1 ma 7 kilometrów i łączy trzy wysokie szczyty: Pico do Arieiro, Pico das Torres i Pico Ruivo. Start znajduje się na punkcie widokowym Pico do Arieiro, na wysokości 1818 metrów. Przejście zajmuje około 3,5 godziny i jest oceniane jako umiarkowanie trudne.

Na trasie są tunele wulkaniczne, strome schody i zbocza o dużym nachyleniu. Najniższy punkt szlaku leży na 1491 metrach, a najwyższy na 1857 metrach. Najtrudniejsze jest końcowe podejście do schroniska pod Pico Ruivo, bo po wcześniejszych kilometrach zmęczenie daje się już odczuć.
Od tego miejsca można przejść dalej w stronę Achada do Teixeira, pokonując skałę zwaną Homem em pé, czyli Stojącym Człowiekiem. To już odcinek oznaczony jako PR1.2. Przy planowaniu warto zabrać wodę i ciepłe ubranie, bo na wysokości pogoda zmienia się szybko.
Dla wielu wędrowców największą nagrodą jest wschód słońca widziany z punktu startu. Trzeba jednak wyjść wcześnie, bo wtedy szlak jest chłodny i wilgotny, a ścieżki bywają śliskie.
Jak zejść z Pico Ruivo do wsi Ilha?
Szlak PR1.1 prowadzi od schroniska pod Pico Ruivo, na wysokości 1764 metrów, do wsi Ilha, położonej na 490 metrach. Różnica wysokości to 1376 metrów. Trasa ma 8,2 kilometra i zajmuje około 3 godzin. Trudność oceniana jest jako umiarkowana.
Szlak przechodzi przez dwa ekosystemy. Pierwszy to niskie zarośla i roślinność zielna Centralnego Masywu Górskiego, drugi to wilgotny las wawrzynowy. Las zatrzymuje wodę i jest bogaty w gatunki, które nie występują nigdzie indziej.
Podczas zejścia często widać endemiczne ptaki, takie jak zięba i mysikrólik madeirski. Po zejściu trzeba zaplanować powrót z wsi Ilha. Przed wyjściem sprawdź dojazd, bo w planie dnia to odcinek w jedną stronę.
Zejście jest mniej męczące dla kolan niż podejście, ale wymaga uwagi na śliskim podłożu. Kije trekkingowe ułatwiają utrzymanie równowagi na stromych fragmentach.
Co dają krótkie trasy z Achada do Teixeira?
Szlak PR1.2 to najkrótsza i najbardziej bezpośrednia droga na Pico Ruivo. Liczy 2,8 kilometra w jedną stronę, a w obie strony zajmuje około 1,5 godziny. Trudność jest umiarkowana, ale różnica wysokości jest niewielka, wynosi tylko 5 metrów.
Trasa daje widoki na Centralny Masyw Górski. Po drodze stoją schrony zbudowane po to, by chronić wędrowców przed zmiennymi warunkami pogodowymi wyspy. To dobry wybór, gdy chcesz zobaczyć szczyt bez długiego marszu.
PR1.2 łączy się z trasą PR1 w rejonie schroniska. Jeśli wracasz tą samą drogą, nie potrzebujesz dodatkowego planu dojazdu, bo punkt startu jest osiągalny samochodem.
Czy szlak PR1.3 do Encumeady jest otwarty?
Szlak PR1.3 prowadzi od schroniska pod Pico Ruivo na zachód, do Encumeady. Ma 11,2 kilometra i zajmuje około 6 godzin. Trudność jest umiarkowana. Po drodze mijasz wykute w skale jaskinie, na przykład Furna da Lapa da Cadela.

Dawniej te jaskinie dawały schronienie osobom zbierającym wrzosy, z których robiono kołki, opał albo węgiel drzewny. Trasa kończy się widokami w pobliżu Encumeady, w bardziej centralnej części wyspy.
Szlak bywa zamykany po uszkodzeniach spowodowanych pożarami. Przed wyjściem sprawdź aktualny status zamknięcia PR1.3 na oficjalnej stronie Madeira Tourism. Bez tego nie planuj tej trasy na konkretny dzień.
Jak przygotować się na zmienną pogodę na wysokości?
Na Maderze klimat jest łagodny przez cały rok, a temperatury wahają się od 20 do 27 stopni Celsjusza. Północ wyspy jest bardziej deszczowa, a południe suche. Na wysokości pogoda potrafi się jednak zmienić szybko i trudno ją przewidzieć.
Pod szczytem Pico Ruivo stoi schronisko, zremontowane w 2019 roku. Oferuje bieżącą wodę, toalety i posiłki. Na samym szczycie nie ma takich udogodnień, więc zabierz ze sobą to, co będziesz potrzebować w drodze.
Wysokogórskie wrzosowiska i skalne formacje często wystają ponad chmury. Mgła potrafi ograniczyć widoki do kilku metrów, dlatego warto mieć odpowiednie ubranie i latarkę na wypadek powrotu po zmroku.
Ten sam dzień może zacząć się w pełnym słońcu, a skończyć w chłodnej mgle. Dlatego ubieraj się warstwowo: lekka koszulka, polar i wiatrówka oraz wodoodporna kurtka wystarczą, by przejść od podnóża do szczytu bez przegrzewania się.
Jak dojechać na punkty startu?
Funchal leży na południowym wybrzeżu wyspy i to stamtąd wiele osób rusza w głąb lądu. Lotnisko Madery znajduje się w mieście Santa Cruz, na wschód od stolicy. Stamtąd na szlaki dojeżdża się samochodem, taksówką albo autobusem, zależnie od tego, który punkt startu wybierasz.
Punkt startu PR1.2 w Achada do Teixeira jest dostępny samochodem, więc to wygodna opcja dla kogoś, kto wynajmuje auto. Start PR1 przy Pico do Arieiro także wymaga podjazdu, a przejazdy w górach trwają dłużej, niż wskazuje odległość na mapie. Rozkłady autobusów i ich trasy zmieniają się, dlatego aktualne połączenia autobusowe sprawdź na oficjalnej stronie Madeira Tourism.
Przy planowaniu dnia uwzględnij czas dojazdu w obie strony. Jeśli zaczynasz trasę rano, lepiej przyjechać na miejsce przed wyjściem, bo parkingi przy szlakach bywają zapełnione.
Co zabrać na szlak?
Na szlakach górskich liczy się przede wszystkim obuwie z dobrą podeszwą. Kamienne schody, mokre skały i wulkaniczne tunele wymagają przyczepności. Buty powinny być wygodne, już wcześniej rozchodzone, bo długie przejścia uwidaczniają każdy błąd w dopasowaniu.
Na wysokości przydaje się zapas wody i coś do jedzenia, bo między punktami orientacyjnymi może nie być żadnego sklepu. Schronisko pod Pico Ruivo oferuje posiłki i wodę, ale nie planuj na nim całego zaopatrzenia. Warto mieć też kurtkę przeciwdeszczową, czapkę i rękawiczki, bo wiatr na grzbietach potrafi być silny nawet przy ciepłej pogodzie w dolinach.
Na trasie przydaje się także latarka czołowa i naładowany telefon z mapą offline. Na wyjście w góry zabierz ze sobą cienką apteczkę z plastrami i środkiem na ból, a jeśli wędrujesz z kijami, pamiętaj o ich zabezpieczeniu w plecaku.
Jak zadbać o bezpieczeństwo na szlaku?
Najważniejsza zasada to wrócić przed zmianą pogody. Mgła na wysokości zmniejsza widoczność i utrudnia odnalezienie szlaku, zwłaszcza gdy na trasie są rozgałęzienia. Jeśli widzisz, że chmury wchodzą na grzbiet, zawróć, zanim zrobi się ciemno i zimno.
Trasy PR1 i PR1.1 prowadzą przez strome schody, zbocza i tunele. Schodzenie po mokrym kamieniu jest bardziej ryzykowne niż podejście, więc tempo trzeba dopasować do najsłabszego odcinka. Nie wchodź na krawędzie skał i trzymaj się wyznaczonego szlaku, bo zbocza bywają kruche.
Szlaki na Maderze przechodzą przez obszary Natura 2000, a las wawrzynowy jest chroniony. Nie zrywaj roślin i nie zostawiaj śmieci, a przy schronisku korzystaj z toalet. Część szlaków bywa zamykana po pożarach, więc przed wyjściem sprawdź, czy trasa jest otwarta, i nie idź w rejon, który oznaczono jako zamknięty.
Jak wybrać szlak dla siebie?
Wybór zależy od kondycji, czasu i tego, czy chcesz zobaczyć szczyt. Trasa PR1 jest najbardziej wymagająca, bo łączy trzy szczyty i wymaga pokonania schodów oraz tuneli. Trasa PR1.2 to krótkie wyjście z dużymi widokami, a PR1.1 pozwala zejść do wsi Ilha.
Wędrówki przy lewadach są dobrym wyborem, gdy chcesz pieszo przejść przez lasy i doliny bez dużych podejść. Na wschodnim cyplu wyspy wyznaczono szlak na Ponta de São Lourenço, który prowadzi w zupełnie innym krajobrazie niż trasy górskie.
Najlepiej zacząć od jednego wyraźnego celu i dopasować trasę do dnia. Przy szlakach górskich lepiej wybrać łagodniejszy wariant i wrócić wcześnie. Jeśli w grupie są osoby mniej doświadczone, wybierz trasę, którą cała grupa przejdzie bez pośpiechu.
Od czego zacząć planowanie trekkingu na Maderze?
Zacznij od wyboru celu: szczyt, lewada albo wybrzeże. Dla szczytu wybierz PR1 lub PR1.2, dla zejścia PR1.1, a dla spokojniejszej wędrówki lewadę. Zaplanuj czas na przejście i powrót, bo trasy w górach są dłuższe, niż się wydaje.
Sprawdź status szlaków przed wyjazdem. Niektóre trasy, jak PR1.3, bywają zamykane, a zasady wejścia mogą się zmieniać. Zweryfikuj też opłaty na oficjalnej stronie regionu.
Na wysokości zabierz wodę, ciepłe ubranie i zapas jedzenia. Zaplanuj wyjście tak, by wrócić przed zmianą pogody i przed zmrokiem.
Link partnerski Madera: noclegi. Znajdź nocleg
Pytania przed wyprawą
Ile szlaków prowadzi na szczyt Pico Ruivo?
Na szczyt prowadzą dwie trasy, PR1 i PR1.2. Pozostałe dwa szlaki zaczynają się przy schronisku i prowadzą w inne części wyspy.
Czy wejście na szlaki na Pico Ruivo jest płatne?
Tak, wejście na trasy PR1 i PR1.2 wiąże się z opłatą. Aktualną cenę wejścia na PR1 i PR1.2 oraz zasady zwolnień sprawdź na oficjalnej stronie obiektu.
Ile trwa przejście trasy PR1 z Pico do Arieiro?
Trasa ma 7 kilometrów i zajmuje około 3,5 godziny. Prowadzi przez tunele, strome schody i zbocza, więc czas zależy też od tempa.
Czy do punktu startu szlaku PR1.2 można dojechać samochodem?
Tak, punkt startu w Achada do Teixeira jest dostępny samochodem. Trasa ma 2,8 kilometra w jedną stronę.
Jaki jest klimat na Maderze przez cały rok?
Klimat jest łagodny, a temperatury wahają się od 20 do 27 stopni Celsjusza. Północ wyspy jest bardziej deszczowa, a południe suche.
Czy szlak PR1.3 do Encumeady jest czynny?
Trasa bywa zamykana po uszkodzeniach po pożarach. Aktualny status zamknięcia PR1.3 sprawdź na oficjalnej stronie Madeira Tourism.
