Ciekawostki o Maderze zaczynają się od nazwy wyspy, która pochodzi od drewna, i kończą na lotnisku zbudowanym na filarach nad oceanem. Między nimi są legendy, cukier, wino, niewolnicy, goście z Europy i przyroda, która robi wrażenie nawet na tych, którzy znają Atlantyk. Poniżej każdy temat ma krótką sekcję i link do artykułu szczegółowego.
Skąd wzięła się nazwa Madery i kto ją odkrył?
Nazwa wyspy pochodzi od portugalskiego słowa madeira, czyli drewno. Madera była wtedy niezamieszkana, a jej nazwa ma związek z gęstymi lasami na zboczach. Na przełomie XIV i XV wieku żeglarze z królestwa Portugalii działali na zlecenie księcia Henryka Żeglarza. W 1418 roku dwaj kapitanowie, João Gonçalves Zarco i Tristão Vaz Teixeira, trafili na Porto Santo, a rok później dotarli na większą wyspę. Portugalczycy zajęli ją w 1419 roku.
Ciekawostka dla zwiedzających: wyspa wpisuje się w historię pierwszych odkryć epoki wielkich odkryć geograficznych. Mapy z połowy XIV wieku już pokazują ją pod różnymi nazwami. Jeśli chcesz zobaczyć, co dziś warto odwiedzić, zajrzyj do atrakcji Madery.
Jakie legendy i ślady dawnych podróży wiążą się z wyspą?
Według legendy dwoje kochanków, Robert Machim i Anna d'Arfet, uciekło z Anglii do Francji w 1346 roku. Sztorm zniósł ich statek na brzeg wyspy, która mogła być Maderą. Miasto Machico nosi nazwę na pamiątkę tej historii.
Archeolodzy sugerują, że wyspę mogli odwiedzić Wikingowie między rokiem 900 a 1030. Dowody są jednak poszlakowe, więc to hipoteza, a nie pewna wiedza.
Już w starożytności pisano o wyspach szczęśliwych na zachodzie. Rzymski autor Plutarch opisał je w kontekście żołnierza Kwintusa Sertoriusza. Wiele osób uważa, że to właśnie ta opowieść stoi za wyobrażeniem Atlantyku jako miejsca wiecznej wiosny.
Legendy i starożytne opisy nie są potwierdzonymi faktami o osadnictwie.
Dlaczego trzcina cukrowa zrobiła z wyspy potęgę?
Pierwsi osadnicy liczyli na pszenicę, ale warunki nie sprzyjały tej uprawie. Henryk Żeglarz kazał więc sadzić trzcinę cukrową. Do połowy XV wieku trzcina zaczęła przynosić dochody, a z czasem wyspa stała się głównym dostawcą cukru w Europie. Stało się to do 1490 roku.
Sukces umożliwiły młyny napędzane wodą i system kanałów nawadniających, czyli lewad. Do dziś są jedną z najbardziej charakterystycznych cech krajobrazu wyspy. Kapitał pochodził m.in. z Genui, a rafinacja cukru rozwijała się w Antwerpii.
Cukier przyciągnął kupców z Flandrii, Kraju Basków i Katalonii. To oni rozwinęli Funchal jako ważny port na szlakach do Ameryki, Afryki i Azji.
Jak wyspa stała się zależna od pracy niewolników?
Praca niewolników miała ogromne znaczenie dla rozwoju cukrownictwa. Pracowali na polach, w młynach i przy budowie lewad, często zawieszeni na linach nad przepaściami. Początkowo byli to Guanczowie z pobliskich Wysp Kanaryjskich oraz skazańcy z Portugalii, zwani degredados. Potem sprowadzano ludzi z północnych i zachodnich wybrzeży Afryki.
Na początku XVI wieku niewolników było około dwóch tysięcy przy populacji około dwudziestu tysięcy. W 1617 roku korsarze z Berberii porwali ponad tysiąc osiemset osób z wyspy i Porto Santo. Niewolnictwo na Maderze utrzymywało się do drugiej połowy XVIII wieku, czyli ponad dekadę dłużej niż na kontynentalnej Portugalii.
Ten rozdział historii dobrze tłumaczy, dlaczego Funchal i okoliczne miejscowości mają tak mieszaną, europejsko-afrykańską tradycję.
Dlaczego Anglicy zmienili cukier na wino?
W XVIII wieku plantacje cukru ustąpiły winnicom. Handel winem zdominowali angielscy kupcy. Kupowali posiadłości i budowali domy w Funchal, a wino wysyłali do Wielkiej Brytanii, Indii Zachodnich i amerykańskich kolonii.
Wino z Madery miało sławę już w XVI wieku. William Szekspir wspomniał je w sztuce Ryszard III, gdzie książę Clarence ginie, utopiony w beczce tego trunku. a w Henryku IV trafiało ono do rąk bohatera Falstaffa. Według przekazów ojcowie założyciele Stanów Zjednoczonych mieli wznosić toast winem z Madery za Deklarację Niepodległości.
Wino i handel przekształciły miasto. Pojawiły się trzypiętrowe domy z piwnicami i wieżami obserwacyjnymi z widokiem na port.
Kto odwiedzał wyspę i dlaczego?
Turystyka na Maderze rozwinęła się pod koniec XIX wieku. Pierwszy przewodnik ukazał się w 1850 roku. Hotel Reid's Palace otworzył William Reid w 1891 roku. Gośćmi byli m.in. Winston Churchill, Józef Piłsudski, Gregory Peck, Rainer Maria Rilke i George Bernard Shaw. Wielu przyjeżdżało, bo wierzyło w zdrowotne działanie klimatu. Gdy antybiotyki i pasteryzacja zaczęły skutecznie walczyć z gruźlicą, liczba gości mocno spadła.
Wyspa miała też epizody wojenne. 3 grudnia 1916 roku niemiecki okręt podwodny SM U-38 wpłynął do portu w Funchal, zatopił trzy statki i przez około dwie godziny ostrzeliwał miasto.
W Funchal leży też grobowiec cesarza Karola I, ostatniego cesarza Austrii i króla Węgier. Zmarł tu 1 kwietnia 1922 roku. Jego sarkofag znajduje się w kaplicy Kościoła Matki Bożej z Monte.
Jaki jest klimat Madery i co widać w przyrodzie?
Madera ma łagodny klimat subtropikalny, z suchym latem i deszczową zimą. Na różnych wysokościach panują różne mikroklimaty.
| Pora roku | Miesiące | Dzienne maksimum (°C) | Temperatura morza (°C) |
|---|---|---|---|
| Lato | maj do września | 22 do 27 | 24 w sierpniu do października |
| Zima | październik do kwietnia | 20 do 25 | 18 w lutym i marcu |
Wilgotność powietrza jest wysoka, na poziomie około siedemdziesięciu procent.
Najbardziej charakterystycznym elementem przyrody są lewady, a także laurisilwa, czyli zimozielony las subtropikalny wpisany na listę UNESCO. Na północy wyspy leży Pico Ruivo, o wysokości 1861 metrów, najwyższy szczyt Madery. Klif Cabo Girão jest jednym z najwyższych klifów nad oceanem na świecie. Szlaki wzdłuż lewad są wygodne do wędrówek.
Jakie ciekawostki kryje lotnisko na Maderze?
Lotnisko otwarto 8 lipca 1964 roku, z jednym pasem o długości 1600 metrów. Obecny pas ma 2781 metrów i stoi na platformie podpartej przez 180 słupów, każdy o wysokości około 70 metrów. Konstrukcję, uhonorowaną w 2004 roku nagrodą za wybitną konstrukcję, zbudowano nad oceanem, bo nie było miejsca na nasyp.
Lądowanie wymaga podejścia wzrokowego i zakrętu o około 150 stopniach. Dlatego lotnisko nazywa się czasem Kai Tak Europy, od hongkońskiego lotniska o podobnym manewrze. Terminal jest w większości podziemny, a pasażerowie idą do budynku pieszo lub podjeżdżają autobusem.
Lotnisko leży w miejscowości Santa Cruz, około 13,2 kilometra od Funchal. Dojazd z lotniska do miasta opisuje lotnisko na Maderze. Informacje o autobusach i taksówkach znajdziesz na oficjalnej stronie lotniska.
Jak zaplanować poznawanie Madery?
Zacznij od terminu i rodzaju wyjazdu. Miasto Funchal, wycieczki po górach i wybrzeże mają inne wymagania, więc wybierz dwa lub trzy główne tematy. Na wyspie łatwo spędzić dzień w górach, a potem wieczór w porcie.
Jeśli chcesz zwiedzać wyspę swobodnie, rozważ wypożyczenie samochodu. Dokładniej opisuje to wypożyczalnię samochodów na Maderze. Ceny i warunki sprawdź bezpośrednio u wypożyczalni.
Jeśli wahasz się między Maderą a Teneryfą, to porównanie wyspy z jej bardziej znanym sąsiadem pomoże wybrać kierunek. Przed wyjazdem sprawdź też bieżące przepisy wjazdowe i godziny otwarcia atrakcji na oficjalnych stronach, bo zmieniają się często.
Link partnerski Madera: noclegi. Znajdź nocleg
Link partnerski Funchal: loty. Zobacz połączenia lotnicze
Pytania przed wyprawą
Czy Madera jest częścią Portugalii?
Tak, to autonomiczny region Portugalii, położony na Atlantyku. Ma własną administrację, a jednocześnie jest częścią Unii Europejskiej.
Dlaczego wyspa nazywa się Madera?
Nazwa pochodzi od portugalskiego słowa madeira, czyli drewno. Wyspa była pokryta gęstymi lasami.
Czy legenda o kochankach jest prawdziwa?
Nie ma na to potwierdzenia. Opowieść tłumaczy nazwę miasta Machico, ale jest traktowana jako legenda.
Co na Maderze jest wpisane na listę UNESCO?
Laurisilwa, czyli subtropikalny las zimozielony. Rośnie tylko na Maderze i na pobliskich wyspach archipelagu.
Czy na Maderze można zobaczyć coś związanego z wojną?
Tak, w Funchal leży grobowiec cesarza Karola I, który zmarł na wyspie w 1922 roku. Miasto ucierpiało też podczas ataku niemieckiego okrętu podwodnego w 1916 roku.
